Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı: MEB Etik İlkeleri ve YAZEK Rehberi
Ders planı, çalışma kâğıdı ve soru hazırlamak öğretmenin mesai dışı saatlerinin önemli bir kısmını alıyor. Yapay zekâ araçları bu yükü azaltabilir; Millî Eğitim Bakanlığı da bu kullanımı etik bir çerçeveye oturtmak için YAZEK sürecini tanımladı. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; güncel ve bağlayıcı hükümler için resmî metinleri esas alın.
Resmî çerçeve
- Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi (22 Ekim 2025): okulda müdür başkanlığında en az üç üyeli yapay zekâ etiği ekibi, il/ilçe kurulları ve Üst Kurul yapısını tanımlar.
- Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (Ocak 2026): sekiz etik ilkeyi ve Etik Beyan Formu'nun hangi durumlarda zorunlu olduğunu açıklar.
- Beyanlar yazek.meb.gov.tr üzerinden, MEBBİS girişiyle öğretmen tarafından yapılır.
Sekiz etik ilke
- İnsan Merkezli ve Hak Temelli Yaklaşım
- Eşitlik ve Kapsayıcılık
- Şeffaflık ve Açıklanabilirlik
- Mahremiyet, Gizlilik ve Veri Yönetişimi
- Güvenilirlik, Emniyet ve Teknik Sağlamlık
- Hesap Verebilirlik ve İnsan Denetimi
- Eğitsel Değer ve Nitelikli Katkı
- Millî ve Manevi Değerlere Uyum
Etik Beyan Formu ne zaman gerekir?
Kılavuza göre öğrenci yapay zekâ ile doğrudan etkileşime giriyorsa, öğrencinin ürünü ya da verisi (anonimleştirilmiş olsa bile) yapay zekâya veriliyorsa veya yapay zekâ ölçme, değerlendirme ya da karar desteği için kullanılıyorsa beyan zorunludur. Öğretmenin yalnızca kendi ders hazırlığı ve materyal üretimi için kullandığı, öğrencinin sürece dahil olmadığı durumlarda ise beyan gerekmez.
İhlal bildirimi ve süreler
Yönergeye göre ihlal bildirimleri okulda 15 gün içinde, itirazlar il/ilçe kurulunda 15 gün içinde ve Üst Kurul'da 1 ay içinde karara bağlanır.
Okullar için pratik öneriler
- Yapay zekâ çıktısını öğretmen incelemeden ve onaylamadan öğrenciye ulaştırmayın.
- Öğrenci kişisel verisini genel amaçlı araçlara girmeyin.
- Hangi araçların hangi amaçla kullanıldığını okul içinde kayıt altına alın.
- Üretilen içeriği resmî kazanımlarla eşleştirin; programla uyuşmayan içerik eğitsel değer taşımaz.
Yapay zekâ öğretmenin yerini almaz; hazırlık yükünü alır ve öğretmene öğrencisi için zaman bırakır.